Utwory

Wprowadzenie do literatury chóralnej polskiego romantyzmu

Prezentowany zbiór kompozycji stanowi reprezentatywny przekrój polskiej twórczości religijnej XIX wieku, ukazujący ewolucję języka muzycznego od wczesnoromantycznej prostoty po dojrzałą, chromatyczną harmonikę końca stulecia. Utwory przeznaczone są na chór męski (TTBB) oraz chór mieszany (SATB), a ich warstwa formalna opiera się najczęściej na strukturach repryzowych, przy jednoczesnym występowaniu form bardziej złożonych, w tym cyklicznych i polifonicznych z finałową fugą.

Pod względem techniki kompozytorskiej dominują faktury homofoniczne, często wzbogacane o elementy dialogowania i imitacji. Harmonika utworów jest silnie osadzona w idiomie romantycznym, z licznymi wtrąceniami, akordami alterowanymi oraz połączeniami mediantowymi. Szczególną wartość badawczą stanowią zachowane źródła archiwalne – rękopisy i starodruki przechowywane m.in. w Bibliotece Narodowej, Bibliotece Jagiellońskiej oraz Bibliotece Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.

Feliks Ignacy Dobrzyński (1807–1876)

Veni Creator C-dur

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania: utwór cykliczny złożony z czterech części; ok. 5 minut
Faktura i technika: naprzemienne wykorzystanie faktury homofonicznej i polifonicznej; finał w ścisłej formie fugi
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna z licznymi wtrąceniami i akordami zmniejszonymi; połączenia mediantowe i homofoniczne kadencje
Źródło: partytura wydana drukiem prawdopodobnie w 1870 r., Biblioteka Narodowa

Początkowy fragment partytury Veni Creator I. F. Dobrzyńskiego

Feliks Ignacy (Józef) Dobrzyński (1807–1876)

Veni Creator F-dur

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania: forma A-B-B-koda; ok. 3 minuty
Faktura i technika: dominująca faktura homofoniczna z wyraźnymi kontrastami dynamicznymi
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna; kilkukrotne wykorzystanie tzw. akordu chopinowskiego
Źródło: zbiór pieśni Harfiarz serya 1 (Tarnów, ok. 1890 r.), Biblioteka Narodowa

Józef Władysław Krogulski (1815–1842)

Raz już tylko Chrystusowa noga

Obsada: chór mieszany (SATB) a cappella
Budowa i czas trwania: brak szczegółowych danych
Faktura i technika: kompozycja a cappella
Język dźwiękowy: stylistyka romantyczna
Źródło: rękopis, Biblioteka Jagiellońska

Władysław Józef Krogulski (1815–1842)

Ave Maria

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania: forma trzyczęściowa A-B-A1; ok. 3 minuty
Faktura i technika: faktura homofoniczna z fragmentami imitacyjnymi; kontrasty dynamiczne
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna
Źródło: wydanie Ugra i Bańarskiego (XIX w.), Biblioteka Narodowa

Józef Władysław Krogulski (1815–1842)

Hymn błagalny do Matki Boga op. 16

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella (tekst polski)
Budowa i czas trwania: forma A-B-A-B-A; ok. 3 minuty
Faktura i technika: faktura homofoniczna w technice nota contra notam
Język dźwiękowy: harmonika wczesnoromantyczna; charakterystyczne użycie akordów zwiększonych
Źródło: wydanie drukiem z 1971 r.; nagranie wersji solowej z organami (Acte Préalable, 2021)

Początkowy fragment parytury Hymnu błagalnego do Matki Boga W. J. Krogulskiego — Początkowy fragment parytury Hymnu błagalnego do Matki Boga op. 16 W. J. Krogulskiego

Stanisław Moniuszko (1819–1872)

Offertorium D-dur

Obsada: chór mieszany (SATB) a cappella (tekst A. Felińskiego)
Budowa i czas trwania: forma A-B-A-C; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika: faktura homofoniczna z elementami dialogowania głosu solowego z tutti
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna, powściągliwa w zakresie alteracji
Źródło: wydanie krytyczne (1999), Wydawnictwo Karmelitów Bosych

Karol Studziński (1828–1883)

Ojcze nasz

Obsada: chór mieszany (SATB) a cappella (tekst polski)
Budowa i czas trwania: forma A-B-A1-C; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika: faktura homofoniczna z częstymi motywami imitacyjnymi; silne kontrasty dynamiczne
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna z zastosowaniem alteracji
Źródło: Ruch Muzyczny nr 43, Warszawa 1858

Józef Władysław Krogulski (1815–1842)

Hymn żałobny op. 16

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella (tekst łaciński)
Budowa i czas trwania: forma A-B-A1; ok. 2,5 minuty
Faktura i technika: faktura homofoniczna
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna; modulacja do tonacji jednoimiennej durowej w części B
Źródło: autograf z 19 stycznia 1840 r., Biblioteka WTM

Autograf muzyczny Hymnu żałobnego op. 16 J. W. Krogulskiego

Romuald Zientarski (1829–1874)

Libera me Domine op. 10 nr 2

Obsada: chór mieszany (SATB) a cappella
Budowa i czas trwania: forma A-B-A; ok. 4 minuty
Faktura i technika: dominująca technika nota contra notam w fakturze homofonicznej
Język dźwiękowy: harmonika romantyczna z wykorzystaniem alteracji i wtrąceń
Źródło: druk po 1901 r., Biblioteka Narodowa

Druk początkowego fragmetu partytury Libera Me Domine R. Zientarskiego

Władysław Żeleński (1837–1921)

Veni Creator

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella (fragmenty solowe)
Budowa i czas trwania: forma A-A1-B-A; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika: homofonia w technice nota contra notam
Język dźwiękowy: harmonika z licznymi zabarwieniami chromatycznymi
Źródło: rękopis z 1877 r., Biblioteka Narodowa

Władysław Żeleński (1837–1921)

Salve Regina

Obsada: chór męski (TTBB) a cappella
Budowa i czas trwania: forma A-B-C-A1; ok. 3,5 minuty
Faktura i technika: faktura homofoniczna; istotna rola dialogowania pojedynczego głosu z zespołem
Język dźwiękowy: rozwinięta harmonika z licznymi alteracjami i modulacjami
Źródło: Echo Muzyczne (1880), Biblioteka Narodowa

Zygmunt Noskowski (1846–1909)

Veni Creator Es-dur

Obsada: chór mieszany (SATB) a cappella
Budowa i czas trwania: forma A-B-A1-coda; ok. 3 minuty
Faktura i technika: faktura w pełni homofoniczna
Język dźwiękowy: harmonika wczesnoromantyczna; ograniczona liczba wtrąceń
Źródło: Wydawnictwo Sekcji Współczesnej Kompozytorów Polskich przy WTM

Kopia rękopiśmiennicza utoworu Veni Creator Z. Noskowskiego